Vertalen Nederlands naar Engels: hoe De Stijl en Dada in Hotel Central tot leven komen
Wie een kunsthistorische tekst leest op een website of in een brochure, verwacht vanzelfsprekend natuurlijk en wervend taalgebruik. Toch gaat er achter zulke teksten vaak een complex vertaalproces schuil. Dat merkte ik opnieuw bij de Engelse vertaling van een tekst over Hotel Central in Tilburg, een boetiekhotel dat gewijd is aan de kunststromingen De Stijl en het dadaïsme. In deze blog laat ik zien hoe je culturele context professioneel kunt vertalen van Nederlands naar Engels, aan de hand van de tekst over Hotel Central. Ik neem je mee in de uitdagingen en keuzes die ik onderweg ben tegengekomen. Daarbij zoom ik steeds in op concrete zinnen, de eerste Engelse pogingen, de uiteindelijke keuzes en de grammaticale nuances daartussen.
De oorspronkelijke Nederlandse tekst is rijk aan historische details. Hij beschrijft hoe het hotel is gebouwd in 1932, in art-decostijl, met een marmeren trappenhuis en glas-in-loodramen waarin de nieuwe mobiliteit van auto, trein en vliegtuig centraal staat. Ook de rol van Theo van Doesburg, de oprichter van De Stijl, komt uitgebreid aan bod.
De uitdaging: hoe breng je deze informatie in het Engels zo over dat ze zowel getrouw blijft aan het origineel als wervend wordt voor een internationale hotelgast?
Mijn basisregel: de structuur van de brontekst respecteren, maar de toon lichtjes opschuiven naar organische en verfijnde Engelse zinnen.
De vertaler Nederlands-Engels in de praktijk: 6 voorbeelden
Voorbeeld 1: grondleggers
Nederlands:
“Aan het begin van W.O.I was dit etablissement de ontmoetingsplek voor de grondleggers van wat later onder de bezielende leiding van Theo van Doesburg in Leiden zou uitgroeien tot de internationale kunstbeweging De Stijl.”
Eerste poging:
“During the early years of the First World War, this establishment was the meeting place for the pioneers who would later, under the inspirational leadership of Theo van Doesburg in Leiden, develop into the international art movement De Stijl.”
Definitieve keuze:
“…the meeting place for the founders of what would later, under the inspirational leadership of Theo van Doesburg in Leiden, develop into the international art movement De Stijl.”
Analyse:
- Het Nederlandse grondleggers klinkt institutioneel, bijna plechtig. Pioneers in het Engels suggereert eerder avonturiers.
- De constructie founders of what is grammaticaal sterker dan pioneers who: het eerste verbindt de zin logischer met would later develop into….
👉 Een kleine verschuiving in woordkeuze en grammatica levert een zin op die zowel trouw is als vloeiend.
Voorbeeld 2: hinkstapsprong
Nederlands:
“Bij de renovatie maken we een hinkstapsprong achteruit in de geschiedenis…”
Letterlijk (maar onbruikbaar):
“…we make a hop, step and jump back into history.”
Definitieve keuze:
“With the renovation, we take a bold leap back in time.”
Analyse:
- Hinkstapsprong letterlijk vertalen zou onbegrijpelijk zijn voor een Engelstalige lezer.
- Leap back in time is idiomatisch Engels, herkenbaar en beeldend.
- De toevoeging bold vangt de speelsheid van het Nederlands, zonder dat het potsierlijk wordt.
👉 Hier zie je dat de grammaticale structuur vereenvoudigd wordt: van een samengestelde sprong (hink–stap–sprong) naar één helder idioom (to take a bold leap).
Voorbeeld 3: herinrichting
Nederlands:
“…en wordt bij de herinrichting van de 21 kamers een relatie gelegd met de tijd…”
Eerste poging:
“…and in the redesign of the 21 rooms a connection is made with the period…”
Definitieve keuze:
“The refurbishment of the 21 rooms reconnects with the period…”
Analyse:
- Redesign klinkt te oppervlakkig: alsof alleen de gordijnen zijn vervangen.
- Refurbishment past beter in hotelcontext en dekt zowel renovatie als interieurontwerp.
- Grammaticaal is er ook een verschuiving: van een passieve Nederlandse constructie (wordt … een relatie gelegd) naar een actieve Engelse zin (reconnects with).
👉 Door deze verschuiving wordt de tekst niet alleen correct, maar ook dynamischer en aantrekkelijker om te lezen.
Voorbeeld 4: de nog jonge 20e eeuw
Nederlands:
“De leden van De Stijl streefden naar een radicale hervorming van de kunst die gelijke tred hield met de technische, wetenschappelijke en sociale veranderingen in de wereld van deze nog jonge 20e eeuw.”
Eerste poging (te letterlijk):
“…in step with the technical, scientific and social changes in the world of the young 20th century.”
Definitieve keuze:
“…in step with global changes in technology, science and society in the still-young 20th century.”
Analyse:
- In het Nederlands staan er bijvoeglijke naamwoorden (technische, wetenschappelijke, sociale).
- In het Engels klinkt het natuurlijker met zelfstandige naamwoorden: technology, science and society.
- Ook global changes vervangt letterlijk in de wereld van, waardoor de zin compacter en idiomatischer wordt.
👉 Dit laat zien hoe vertalen soms een grammaticale transformatie vraagt om natuurlijk Engels te krijgen.
Voorbeeld 5: Van Doesburg als schakel
Nederlands:
“In de persoon van Theo van Doesburg – die niet alleen oprichter van De Stijl was maar die ook onder het pseudoniem I.K. Bonset dadaïstische klankgedichten schreef – komen De Stijl en het absurdistische dadaïsme samen.”
Eerste poging:
“In Theo van Doesburg – who, besides being founder of De Stijl, wrote dadaist sound poems under the pseudonym I.K. Bonset – De Stijl and absurdist Dadaism converge.”
Definitieve keuze:
“…founder of De Stijl and, under the pseudonym I.K. Bonset, author of dadaist sound poems – the discipline of De Stijl and absurdist Dadaism converge.”
Analyse:
- Het verschil tussen wrote en author of: het eerste beschrijft een handeling, het tweede een rol en status.
- Author of klinkt biografischer en waardiger in een hoteltekst die erfgoed belicht.
- De vrije en verhelderende toevoeging the discipline of De Stijl benadrukt de strengheid van de stroming, wat in contrast staat met absurdist Dadaism.
👉 Hier zie je hoe woordkeuze en grammaticale rol (werkwoord vs. zelfstandig naamwoord) de toon van de tekst bepalen.
Voorbeeld 6: vernieuwingsdrang
Nederlands:
“…een uniek eerbetoon aan de generatie die destijds voorop liep in de vernieuwingsdrang van een nieuwe eeuw.”
Eerste poging:
“…a unique tribute to a generation that led the way into a new century, driven by a spirit of renewal.”
Definitieve keuze:
“…a unique tribute to a generation that led the way into a new century, propelled by a spirit of innovation.”
Analyse:
- Renewal klinkt in het Engels eerder als herstel of restauratie.
- Innovation legt de nadruk op vooruitgang en creativiteit – precies wat het Nederlands oproept.
- De werkwoordkeuze propelled (in plaats van driven) versterkt de energie van drang.
👉 Een mooi voorbeeld van hoe lexicale en stilistische keuzes samenkomen om de juiste lading over te brengen.
Reflectie: uitdagingen bij vertalen Nederlands naar Engels
Wat deze vertaling zo boeiend maakte, was de dubbele uitdaging bij het vertalen van Nederlands naar Engels:
- Recht doen aan de kunsthistorische context (De Stijl, Dada, Van Doesburg).
- Tegelijkertijd een sprankelende, wervende Engelse tekst afleveren die gasten inspireert.
Door telkens zinnen naast elkaar te leggen – pioneers of founders, driven of propelled – ontstaat een tekst die zowel fidelity als flair combineert. Dit is de dagelijkse praktijk voor een vertaalbureau Engels.
De kunst van vertalen: inzichten van een vertaler Nederlands-Engels
Als vertaler Nederlands-Engels ervaar ik dagelijks hoe kunsthistorische teksten vragen om zowel precisie als creativiteit. Vertalen is nooit een simpele één-op-één operatie. Zeker niet wanneer een tekst geschiedenis, kunst en gastvrijheid verweeft. Bij Hotel Central in Tilburg bleek dat opnieuw: ieder woord draagt bij aan het grotere verhaal.
Of je nu kiest voor een getrouwe vertaling of een marketinggerichte transcreatie: het blijft balanceren tussen precisie en verleiding. En precies dát maakt vertalen een vak, maar ook – letterlijk – een kunst.
Wil je meer weten over hoe ik teksten vertaal die zowel trouw blijven aan het Nederlands als elegant en meeslepend Engels opleveren? Neem gerust contact op voor een vrijblijvende kennismaking.
Sebastiaan Kunst werkt met organisaties aan professioneel Engels dat helder, consistent en betrouwbaar moet zijn vóór publicatie of gebruik.
Hij verzorgt redactie, vertaling en onafhankelijke second opinions voor teksten in finance, beleid en corporate communicatie, met specifieke aandacht voor interpretatie en context.